Hece sayacı
Bir kelimedeki, dizedeki ya da bütün bir metindeki heceleri sayın. Hece sayacı şiirler ve haikular için her dizedeki heceleri, her kelimedeki heceleri ve kelime ile cümle başına ortalama heceyi anında gösterir. Türkçede her hecede tek bir ünlü olduğu için sonuç kesindir.
- Dize ve kelime başına
- Hece ölçüsünü kontrol eder
- Türkçe hece kuralları
Her dizedeki hece
Şiirler, şarkı sözleri ve haikular için her dize hece sayısıyla. Hece ölçüsünü de buradan kontrol edebilirsiniz.
| Satır | Metin | Hece | Kelime |
|---|
Dizeleriniz hece sayılarıyla burada görünür.
Her kelimedeki hece
Her farklı kelime hece sayısıyla.
| Kelime | Hece | Kullanım |
|---|
Kelimeleriniz hece sayılarıyla burada görünür.
Heceler nasıl sayılır
Bu sayaçla heceleri saymak birkaç saniye sürer.
-
Metni yazın ya da yapıştırın
Bir kelime, bir dize, şarkı sözleri ya da bütün bir metin. Sonuç anında güncellenir.
-
Toplamlara bakın
Tüm heceler, kelime ve cümle başına hece ve 3 ya da daha fazla heceli kelime sayısı.
-
Her dizeyi ve kelimeyi kontrol edin
İlk tablo şiirler ve hece ölçüsü için her dizeyi sayar. İkincisi her kelimeyi hece sayısıyla gösterir.
Örnek haikunun 5, 7 ve 5 hecesi var: “Es-ki ev su-sar / bah-çe-de yağ-mur ya-ğar / kuş ö-ter dal-da”. Kelime başına ortalama heceyi görmek için bir düzyazı paragrafı deneyin.
Hece nedir?
Hece, bir kelimenin tek bir ses atımıyla söylenen en küçük parçasıdır. Türkçede her hecede tek ve yalnızca bir ünlü bulunur: ev tek heceli, ka-lem iki heceli, ki-tap-la-rı-mız-dan altı hecelidir.
Bu yüzden Türkçede bir kelimenin hece sayısı, ünlü sayısına eşittir. Ünlüler a, e, ı, i, o, ö, u, ü ile şapkalı â, î, û’dur. İki ünlü yan yana gelse bile (sa-at, şi-ir) ayrı hecelerde bulunur; bu yüzden sayaç Türkçede kural dışılık olmadan çalışır.
Türkçe heceleme kuralları
Sayaç ünlüleri sayar; aşağıdaki kurallar hecelerin kelime içinde nasıl ayrıldığını gösterir.
| Kural | Örnek | Hece |
|---|---|---|
| Her ünlü bir hece oluşturur | ka-lem, ki-tap | 2, 2 |
| İki ünlü arasındaki tek ünsüz sonraki heceye geçer | a-ra-ba | 3 |
| Yan yana iki ünsüz ayrılır | kar-deş | 2 |
| Yan yana üç ünsüzden sonuncusu sonraki heceye geçer | Türk-çe | 2 |
| Yan yana iki ünlü ayrı hecelerdedir | sa-at, şi-ir, ma-aş | 2, 2, 2 |
| Şapkalı ünlüler de ünlüdür | kâ-ğıt, hâ-lâ | 2, 2 |
| Başında ünsüz kümesi olan alıntı kelimeler | tren, spor, kral | 1, 1, 1 |
Eklemeli yapı yüzünden Türkçe kelimeler çok uzun olabilir: “Çekoslovakyalılaştıramadıklarımızdanmışsınız” 18 hecelidir.
Hece ölçüsü: Türk şiirinin millî ölçüsü
Türk halk şiiri yüzyıllardır heceleri sayar: bu, her dizenin aynı sayıda heceden oluştuğu hece ölçüsüdür; uzun dizelerde durak denen düzenli bir ara bulunur. Divan şiirinin hecelerin uzunluğuna dayanan aruz ölçüsünden farklı olarak hece ölçüsü yalnızca sayıya bakar; bu yüzden millî ölçü de denir.
En yaygın kalıplar 7’li (maniler), 8’li (türküler ve semailer) ve 11’li (koşmalar; 6+5 ya da 4+4+3 duraklı) kalıplardır. Karacaoğlan’ın koşmaları 11’li hece ölçüsünün en bilinen örneklerindendir. Hece sayacı her dizedeki hece sayısını gösterir; şiirinizin ölçüyü koruyup korumadığını kolayca kontrol edebilirsiniz.
Haikuda ve Türk nazım biçimlerinde hece
Birçok nazım biçimi dize başına hece sayısıyla tanımlanır. Kendi şiirinizi kontrol etmek için dize tablosunu kullanın.
| Biçim | Dize | Dize başına hece |
|---|---|---|
| Haiku | 3 | 5, 7, 5 (toplam 17) |
| Mani | 4 | 7 hece, aaxa kafiyeli |
| Türkü | Serbest | Çoğunlukla 7 ya da 8 hece |
| Koşma | 12–20 (3–5 dörtlük) | 11 hece, 6+5 ya da 4+4+3 duraklı |
| Tanka | 5 | 5, 7, 5, 7, 7 (toplam 31) |
Japon haikusu hece değil “mora” adı verilen ses birimlerini sayar; bu yüzden Türkçe haiku yazanlar 5-7-5’i kesin bir kuraldan çok bir yol gösterici olarak görür.
Hece ve okunabilirlik
Türkçe metinlerin okunabilirliği Ateşman formülüyle ölçülür; formül kelime başına heceye ve cümle başına kelimeye bakar. Kelime başına ortalama heceyi bu sayaçla hesaplarsınız:
Kelime başına hece = Toplam hece ÷ Toplam kelime
- Toplam hece
- Metindeki tüm hecelerin toplamı
- Toplam kelime
- Metindeki kelime sayısı
Örnek düzyazı paragrafı
80 hece ÷ 33 kelime
Kelime başına 2,42 hece
Örnek haiku
17 hece ÷ 9 kelime
Kelime başına 1,89 hece
Ateşman, Türkçede ortalama kelime uzunluğunu 2,60 hece olarak ölçmüştür. Kelime başına hece arttıkça okunabilirlik puanı düşer: her ek hece kelime başına ortalamada puandan 40,175 eksiltir. Formülün tamamı cümle sayacı sayfasındadır.
Hece sayacı hakkında sık sorulan sorular
Bir kelimedeki heceler nasıl sayılır?
Kelimeyi kutuya yazın. Sonuç hemen görünür; uzun metinlerde kelime listesi her kelimedeki heceleri gösterir. Türkçede hece sayısı ünlü sayısına eşittir.
“Türkçe” kelimesi kaç hecelidir?
İki: Türk-çe. Yan yana üç ünsüzden (r, k, ç) sonuncusu sonraki heceye geçer.
“Saat” kelimesi kaç hecelidir?
İki: sa-at. Türkçede yan yana gelen iki ünlü her zaman ayrı hecelerde bulunur.
Şiirimin hece ölçüsünü kontrol edebilir miyim?
Evet. Şiiri yapıştırın; dize tablosu her dizenin kaç heceli olduğunu gösterir. Bir koşmada her dize 11, bir manide 7 heceli olmalıdır.
Haikumu kontrol eder mi?
Evet. Üç dize yazın; sayaç 5-7-5 kalıbına uyup uymadığını söyler. Dize tablosu her birindeki hece sayısını gösterir.
Şapkalı harfler sayılır mı?
Evet. â, î ve û ünlüdür ve birer hece oluşturur: “kâ-ğıt” iki hecelidir.
Metnim gizli kalıyor mu?
Evet. Sayım tarayıcınızda yapılır ve hiçbir şey gönderilmez.
Kaynaklar
- Ortaokul Türkçe Ders Kitaplarındaki Öykülerin Kelime–Cümle Uzunlukları ve Okunabilirlik Düzeyleri Üzerine Bir İnceleme, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (DergiPark)
- Haiku, Wikipedia
Diğer araçlar: yazma
- Say Cümle sayacı Cümleleri sayın; ortalamayı, en uzun ve en kısa cümleyi görün. Aracı aç
- Uzunluk Ortalama kelime uzunluğu hesaplayıcı Ortalama kelime uzunluğunu dağılım ve en uzun kelimelerle hesaplayın. Aracı aç
- Ünlü Ünlü sayacı Herhangi bir metindeki a, e, ı, i, o, ö, u ve ü ünlülerini sayın. Aracı aç
- Say Satır sayacı Bir metindeki, listedeki, koddaki ya da CSV’deki tüm, boş ve tekrarlanan satırları sayın. Aracı aç